Gelako leihotik: Euskaltzaletzen Mixel Labeguerieren kantuen bidez (IKASOLAS)

Kantuak oinarri pedagogiko biziki interesgarriak izan daitezke, bai kultura mailan, bai hizkuntza mailan. Hortaz segur da Ramuntxo irakasle berria. Eta Uztaritzeko eskolan izendatu zutelarik ikastaldi urtean aukera ikusi zuen egin beharra zuen lana sail horretan egiteko, eta bereziki Mixel Labeguerieren obraz. Izan ere, 2021ean, Mixel Labeguerie kantari uztariztarraren sortzearen ehun urteak ospatu ziren, eta haren obra funtsezkoa da euskal ondarean. Gainera, Covid 19 pandemia garaia izanki, ikusgarri gehien-gehienak ezeztaturik, euskal kulturaren ezagutzeko parada gutiago zen. Usaian baino beharrezkoagoa zen kultura eskolan lantzea...
Proiektua 2. zikloko gelarekin eraman zuen Ramuntxok. Hemezortzi ikasle zituen, 4 CE1 mailakoak eta 14 CP mailakoak. Uztaritzeko Idekia eskola publikoak sail elebiduna berriki ireki zuen. Iaz 2. zikloan ziren ikasleak ez ziren hastapenetik euskaraz eskolatuak izan eta gainera, haurren artean, ez zen ikasle bakar bat ere burasoekin euskaraz ari. Maila aski apala zuten, nahiz eta emeki hobetzen zuten.
Proiektua bi ardatz nagusiren inguruan antolatu zuen: Mixel Labeguerie eta haren obra parte baten ezagutza alde batetik eta hizkuntza bestetik. Kantuen bidez, euskara errazki lant daiteke. Ikasleek hitzak eta egiturak barneratzen dituzte, musikaz lagundurik, batzuetan koreografia edo jestuak ere baliatuz.

Beste kantu batzuk ikasi ondoren, Xorieri Mintzo Zen kantua lantzea erabaki zuen Ramuntxok. Kantua egiazko istorio batean oinarritua da. Alegia bat bezala muntatua da eta irakaspen indartsua du. Tolerantzia, jendeen arteko desberdintasunak, jarrera onak eta txarrak dira kantu horren gaiak. Hala ere, errepika sinplea eta alaia du, irudiez betea. Errepikaren hitzak eguneroko hiztegian dira.

Preseski, ikasleen adina eta euskara maila aztertu ondoren, irakasleak hiru helburu linguistiko nagusi finkatu zituen:
 Hiztegiaren aldetik, bederatzi hitzen ikastea: xori, mintzo, erreka, oihan, zuhaitz, zeru, izar, haize, xoro. Hitz horiek hautatu zituen gehienik baliatzen ahalko zirelakoan ondotik.
 Gramatikaren aldetik, datiboaren? forma lantzea, bi erranaldi baliatuz, « ...-ri mintzo naiz. » eta « ...-ri mintzo zira. ».
 Kantuaren eta haren mezuaren ulermenaren lantzea: testuaren hitzak xerkatuz eta haien arteko loturak eginez, istorioa ulertzeko gisan, bai eta testuak ekartzen duen irakaspena ere. Landu eta gero, ikasleak gai izan behar ziren istorio guzia ordenan eta frantsesez kontatzeko, irakaspena ahantzi gabe, eta errepika euskaraz kontatzeko.
Sekuentzia zazpi saiotan antolatu zuen irakasleak.
Gaian sartzeko lau kantu erabili zituen (Mendian Gora Haritza, Furra Furra, Euskal Rock’n Roll, Xorieri Mintzo Zen). Ikasleek landu zituzten: erritmoa, melodia, musika tresnak aztertuz, hitz garrantzitsuak zerrendatuz eta sortzen zitzaizkien emozioak aipatuz. Geroztik, Xorieri mintzo zen kantua sakonki landu zuten, ulermena landuz zatika, hitz-karten laguntzaz. Hortaz, saio bat eman zuten kantuaren parte guziak bederazka lantzeko. Mixel Labeguerieren bizia ezagutu zuten TVPIko bideo bat baliatuz eta biografia bat idatzi zuten. Ondotik, ateraldi bat egin zuten Uztaritzen, kantariaren urratsak segituz, eta azalduz toki bakoitzak (etxea, eliza, pilota plaza, eskola) zer lotura zuen kantariaren bizitzan. Arte plastikoa ere proiektuan sartu zuten, kantuetan oinarritu marrazkiak eginez.

Ebaluaketen emaitzak onak ziren orokorki. Nahiz eta ikasle batzuk zailtasunetan izan, hiztegiaren zein hizkuntzaren egituraren menderatzea lortu zuten ikasle gehienek. Ramuntxoren iritziz, experientzia baikorra zen Mixel Labeguerieren ezagutzearen aldetik baita Xorieri mintzo zen kantuari buruzko ekarpenaren aldetik ere. Ikasleek istorioa eta gibelean kukutzen den mezua ulertu zuten. Gainera, Labeguerieren urratsetan ibili zirelarik, interesa handia erakutsi zuten, gelan aipatu ezaugarriak ongi ezagutuz.

Horrek kantuaren garrantzia bigarren hizkuntzako ikaskuntzan frogatzen du eta geroko, beharbada beste musika mota zenbait ezagutaraziz.

IKASOLAS